Yo-ga je mee? in Kiind-Magazine

Leuk, wat Kiind Magazine schrijft!

YOGA, MAAR DAN LEKKER THUIS

Kinderen willen bewegen, ook al zijn ze zich daar niet altijd van bewust. Kinderyogadocent Nynke Bos weet er wat op: ze maakte een speels prentenboek vol yoga-oefeningen om samen te doen. Ze geeft peuterles en verzorgt lessen op scholen en bso’s. Ze merkte hoe blij de kinderen reageren op yoga, en bedacht dat het nog leuker kan worden wanneer je als ouder thuis ook met je kind yoga kan doen.

Haar prentenboek Yo-ga je mee? geeft met tekeningen en uitleg een fijne handreiking om zelf grappige houdingen en oefeningen te doen.

Maak van jezelf een sneeuwpop.

Aan de hand van vier verhalen, passend bij elk seizoen, vind je yoga-oefeningen die geïnspireerd zijn op het verhaal. Bij ieder verhaal zit ook een mindful spelletje. Daarbij kun je elkaar bijvoorbeeld over de rug kriebelen, of je voorstellen dat je een zeester bent. 

De oefeningen kun je als ouder en kind samen doen, maar kan ook juist voor kinderen onderling heerlijk zijn. Handig, want zo ontdekken ze spelend veel over samenwerken, en over wat jij en de ander fijn vindt. Aanraking, beweging, massage – alles komt op heel laagdrempelige manier aan bod.

Yo-ga je mee?

Proud to present: Yo-ga je mee? Een boek met avontuurlijke kinderyogaverhalen vol prachtige illustraties. Een heerlijk boek om voor te lezen en zo samen yoga te doen. Voor ouders, opa’s en oma’s. Werk je in de kinderopvang of op een basisschool? Dan kun je de verhalen voorlezen om samen met de groep in beweging te komen en samen te ontspannen. De oefeningen bij de verhalen zijn duidelijk omschreven en getekend.

Samen genieten, samen in beweging!

Yo-ga je mee? is nu verkrijgbaar in de (online) boekwinkel, oa te bestellen op:

https://boekwinkel.levendiguitgever.nl/home/90-yo-ga-je-mee.html

JSW Praktijk– Yoga op school

 

pp.25-28_Praktijk_JSW februari 2019_Binnenwerk 6Yoga zet je met beide voeten op de grond. Het hoeft ook niet zoveel tijd in beslag te nemen. Sterker nog: je kunt er effectievere tijd voor terugkrijgen.

Zowel op scholen als in het bedrijfsleven neemt yoga toe in populariteit. Dat is niet zo vreemd. Op een gemiddelde doordeweekse dag zitten we veel stil, wordt er geconcentreerd gewerkt in een boek of op de iPad en kan het stressniveau behoorlijk de pan uitrijzen. En yoga is juist de tegenhanger van stilzitten, presteren en spanning.

Onderzoek
De Vrije Universiteit van Amsterdam deed onderzoek naar de effecten van kinderyoga op school. Veertien weken lang kregen drie klassen (onder-, midden- en bovenbouw) een yogales per week. De leerlingen gaven aan zich rustiger te voelen, beter te slapen en minder vaak boos te zijn. Leerkrachten ervaarden dat leerlingen zich beter konden concentreren en zich zelfstandiger gedroegen (Valkenburg & Pieters, 2008).

De effecten
Enkele fysieke voordelen van yoga zijn het verbeteren van de balans, de doorbloeding in het hele lichaam en het opbouwen van lenigheid en kracht. Daarnaast leren kinderen hun grenzen te voelen en deze aan te geven. Dat kinderen leren rekening te houden met elkaar komt duidelijk naar voren bij het onderdeel massage. In klassen waar kinderen elkaar masseren, neemt pestgedrag af en groeit het respect voor elkaar (Hoogland, 2009). Kortom: door yoga in te zetten op school bied je leerlingen vaardigheden voor het leven aan.

Yogaoefeningen
Yoga op school kan op meerdere manieren worden vormgegeven. De school kan een kinderyogadocent inzetten om wekelijks lessen te verzorgen in de gym- of speelzaal. Zo krijgen de kinderen complete kinderyogalessen aangeboden waarin alle onderdelen aan bod komen. Een andere optie is om leerkrachten te trainen om zelf yogaoefeningen aan te kunnen bieden aan de eigen groep in het eigen lokaal. Een voordeel hiervan is dat het op meerdere momenten per dag kort ingezet kan worden. Een leerkracht voelt de sfeer in de klas feilloos aan en weet wanneer het nodig is om de leerlingen oefeningen te laten doen om te ontladen, tot concentratie te komen of wanneer een dynamische duo-oefening op zijn plek is. Een bijkomend voordeel hiervan is dat de leerkracht zelf ook actief deelneemt aan de oefeningen en dus dezelfde voordelen geniet als de leerlingen.
Hieronder staan zes eenvoudige, maar doeltreffende oefeningen die de leerkracht zonder training zelf in de klas kan inzetten (op de kopieerbladen op pagina 26 en 27 zijn twee van deze oefeningen uitgewerkt). De oefeningen zijn geschikt voor alle leeftijden en alle typen onderwijs. Ze kunnen als serie worden gebruikt, of als op zichzelf staande oefeningen.

Opdracht 1: Ontladen
Na een onstuimige pauze is het soms lastig meteen aan het werk te gaan. Een ontladingsoefening kan uitkomst bieden.
Doen: Molen. Ga met je benen wijd staan. Spreid je armen en tik met je rechterhand je linkervoet aan. Beide armen zijn gestrekt, de een omlaag en de ander omhoog. Wissel door met een grote zwaai je linkerhand naar je rechtervoet te brengen. Wissel telkens om, langzaam, wat sneller en weer langzaam.

Opdracht 2: Gronden
Na een ontladingsoefening is het fijn weer even te landen met een grondingsoefening. Deze houding is ook geschikt voorafgaand aan een les waarin leerlingen zich goed moeten kunnen concentreren.
Doen: Boom. Breng je gewicht naar je linkerbeen. Voel hoe stevig je wortels in de grond staan. Breng je rechtervoet naar je linkerenkel. Zet je voet alleen wat hoger als je een goede balans hebt. Zet je handen voor de borst of spreid ze als takken hoog in de lucht. Tip: kijk naar een vast punt voor je om je evenwicht te bewaren, adem diep in je buik. Wissel van been.

Opdracht 3: Adem
Ademhaling is een krachtig instrument om weer terug te komen bij jezelf. Het kalmeert als je in paniek dreigt te raken en helpt je letterlijk tot tien tellen als je boos bent. Door je te richten op de ademhaling in je buik kun je je vervolgens beter concentreren op je taak.
Doen: Handtekening. Strek je linkerarm voor je met gespreide vingers. Start met je rechter wijsvinger aan de buitenkant van je linkerpink. Adem in langs de pink omhoog, adem uit langs de pink omlaag. Adem in langs de ringvinger omhoog, adem uit langs de ringvinger omlaag. Wissel na de duim van hand om tot tien rustige ademhalingen te komen.

Opdracht 4: Opladen
Een krachtige houding voor een positieve energie. Deze houding is geschikt om voor een moeilijke taak of toets te doen.
Doen: Krijger. Je staat rechtop. Zet met een voet een flinke stap naar achter. De voorste voet wijst naar voren, de achterste voet staat een beetje schuin zodat je stevig staat. Buig de voorste knie, het achterste been blijft gestrekt. Strek beiden armen krachtig omhoog. Je voelt je sterk en dapper.

Opdracht 5: Samen
Samen actief voor plezier en vertrouwen.
Doen: Puntdak. Je staat met zijn tweeën tegenover elkaar. Zet je handpalmen tegen die van de ander. Stap allebei zover naar achter dat jullie handen elkaar nog net raken. Leun nu allebei naar voren. Voel dat je elkaar draagt, zonder elkaar zouden jullie allebei omvallen. Het leuke van deze oefening is dat je niet even groot of zwaar hoeft te zijn. Een leerling zou de leerkracht zelfs kunnen ‘dragen’.

Opdracht 6: Ontspannen
Belangrijk is om de leerlingen van tevoren te vertellen dat degene die gemasseerd wordt ‘de baas’ is. Als iets niet prettig voelt, mag hij het zeggen. Voor jonge kinderen kan een teken worden afgesproken zoals het neerleggen van een kaartje.
Doen: Rugmassage. Deze oefening doe je in tweetallen, altijd over de kleren heen. Nummer één zit aan de eigen tafel en mag het hoofd op de armen leggen. Nummer twee staat erachter en legt de handen op de schouders. Strijk met vlakke handen van boven naar beneden over de hele rug, laat de hand als een rups weer naar boven kruipen. Herhaal dit een paar keer. Teken een grote acht over de rug met een of meerdere vingers (nummer twee vraagt nummer één wat het fijnst is). Laat het regenen op de rug met tokkelende vingers. Vervolg met een grote ronde zon, maak ronde bewegingen over de rug met vlakke hand. Eindig met een geheime boodschap: nummer twee tekent een letter of een figuurtje op de rug, kan nummer één raden wat het is? Wissel van plek, laat de kinderen elkaar bedanken na afloop.

Verder lezen?
• Hoogland, L. (2009). Helpt massage tegen stress bij basisschoolleerlingen? (Thesis.) Zaltbommel: Schouten & Nelissen University.
• Valkenburg, D. & Pieters, E. (2008). Yoga voor kinderen. De Bilt: Pedagogisch Buro Compane.

Peuteryoga

Door

Pfffffff.. En weg is de boos!

Kinderyogales 

Ook is mijn jongste dochter mijn vaste partner in crime als ik peuteryoga geef op een peutergroep van een kinderdagverblijf. Haar enthousiasme stelt ouders gerust die voor het eerst naar een ouder-kind peuteryogales komen en onhandig met een verlegen peuter tussen hun benen staan. De eerste keer peuteryoga is voor veel peuters een beetje onwennig. Zeker wanneer ze met een ouder zijn gekomen die duidelijk de hoopvolle verwachting heeft dat zijn/haar peuter in een schattige downward facing dog zal gaan staan, wil de peuter die middenin zijn persoonlijkheidsontwikkeling zit nog wel eens tegendraads reageren. 

Een peuter middenin zijn persoonlijkheidsontwikkeling reageert weleens tegendraads

Mijn ervaring is dat wanneer je als ouder je wanhoop aan de kant zet en de peuter niet op het matje dwingt, je peuter vanzelf bijdraait of anders de keer erop wel lekker meedoet. Bovendien kan een kind ook vanaf de zijlijn genieten van een yogales. De ontspannen sfeer, de liedjes en bewegingen neemt hij allemaal in zich op. Peuters die vaker naar een ouder-kindyogales komen genieten net als oudere kinderen volop van de tijd samen en doen algauw lekker mee.

Als ouder en kind samen op de mat staan zijn ze even gelijk, ze laten de rol van ouder en kind los. Samen ervaren ze de bewegingen, ontdekken elkaars krachten door inspanning en in rust. Ze genieten zichtbaar van het yoga-avontuur en waggelen als een pinguïn, brommen als een beer en fladderen als een vlinder. In een kinderyogales zitten de klassieke yogahoudingen verpakt in een verhaal vol beweging en fantasie. De oefeningen stimuleren niet alleen de motorische ontwikkeling. Yoga bevordert het lichaamsbewustzijn, helpt emoties reguleren en geeft rust. Peuteryoga is hierdoor ook erg geschikt voor peuterspeelgroepen en kinderopvang; een heerlijke beweegles om samen mee tot rust te komen. 

Yogajuf, yogamama

Terug naar huis. Voor mijn kleuter Pim heb ik een poster superhelden-yoga opgehangen waar hij dankbaar gebruik van maakt. Geregeld staat hij in de meest stoere houdingen, het liefst bovenop de eettafel. Ook neem ik de tijd om samen met hem uitdagende duo-houdingen uit te proberen. Een hele yogales is in mijn ervaring niet geschikt voor thuis, maar korte yogaspelletjes, houdingen en series kunnen een fijne bijdrage geven aan de ontwikkeling van je kind en een goede boost geven aan de ouder-kindrelatie. Ook voor mij als moeder met mijn eigen kind.

Wil je ook yoga ervaren met je kind? Tijdens het Kiindweekend verzorgt Nynke yogaworkshops voor ouder en kind. Nynke is moeder van drie, kinderyogadocent, en leerkracht speciaal onderwijs.

De kracht van yoga op school

Kracht, stilte en ontspanning

16 februari 2018

Nynke Bos

Geplaatst in:

Sommige leerlingen zijn gewend direct te delen wat ze denken. Maar je balans vinden is lastig als je kletst, zo merken sommige kinderen tijdens een yogales. De docente, Nynke Bos, laat de onrustige kinderen kijken naar de klasgenootjes die schijnbaar moeiteloos op één been staan. Wat doen zij anders? Moet je er sterk of slim voor zijn? Nee, het is een kwestie van aandacht. 

Zodra ik mijn roze bedrijfsbakfiets bij het hek parkeer rennen de eerste kinderen al op me af met vragen en reacties: ‘Ben jij de yogajuf?’ ‘Doe niet zo onbeleefd, je moet u zeggen tegen haar, joh!’ ‘Mag ik helpen met die matjes?’ En daar gaan ze, ieder met drie matjes in hun armen. De meiden organiseren alles in navolging van mijn aanwijzingen. Alle twintig matten in een grote cirkel, kaarsje in het midden en alle krachtkleurkaartjes er omheen. ‘Deze mat is voor u juf, tussen ons in.’ Beter kan mijn les niet starten natuurlijk.

Dan komt de rest van de klas binnen, de energieke groep zessers zoeken hun plekje op de mat. Ik geef deze groep een kinderyogales met het thema Kracht. We ontdekken de kracht van ons lichaam, de kracht van samenwerking, de kracht van de zon en de aarde en gaan op zoek naar onze eigen krachtkleur.

Sommige kinderen zijn best rumoerig geweest tijdens de oefeningen. Ze zijn enthousiast en zijn gewend direct te delen wat ze denken. Bij de balansoefeningen komen ze erachter dat ze zichzelf zo ontzettend in de weg zitten. Ze wiebelen, wankelen en vallen om. Dat is lachen, maar ook frustrerend. Ik laat de onrustige kinderen kijken naar de klasgenootjes die wel schijnbaar moeiteloos op een been staan. Wat doen zij anders? Moet je er sterk of slim voor zijn? Nee, het is een kwestie van aandacht. Aandacht voor wat je nu aan het doen bent. De vraag komt van Ahmed: ‘Juf, mag ik mijn krachtkleurkaartje bij mijn matje leggen?’ En jawel, dan lukt het! Met de ogen op de krachtkleur gericht gaat de aandacht naar het lichaam, naar de ademhaling. Trots staat hij in de boomhouding, de kracht van aandacht.

We sluiten af met de kracht van stilte en ontspanning. Met gesloten ogen laten de kinderen de tonen van de klankschaal rondzingen door de ruimte.

Ik krijg mooie reacties na de les. ‘Het was heel fijn om helemaal stil te zijn met de hele klas.’ ‘Ik kon echt even in mijn lichaam kijken.’ ‘De oefeningen waren best zwaar, maar ik word er toch rustig van.’ ‘Ik zou dit wel vaker willen doen!’

Yoga op school kan zorgen voor een betere concentratie, hogere prestaties, het draagt bij aan de ontwikkeling van het zelfvertrouwen en bevordert een goede sfeer in de groep. Het kan in de vorm van een wekelijkse complete les, maar kan juist ook prima dagelijks kort en effectief worden ingezet. Een paar passende oefeningen als opening van de dag, na het buiten spelen of tussen twee inspannende taken in. Natuurlijk kunnen klassen ook op andere manieren bewegen en ontspannen, denk aan Braingym, zingen of dansen (ik beperk mijn voorbeelden tot yoga, omdat ik daarin lesgeef).

Het mooie is in mijn ervaring dat de voordelen van yoga niet alleen effect hebben op de kinderen maar ook hetzelfde positieve effect hebben op de leerkracht. Het verlagen van stress, beter snelle beslissingen kunnen maken, een creatievere geest en een soepel lichaam; geen overbodige luxe voor de leerkracht. Want ook de leerkracht spant zich uren achtereen voor in en kan daarin de nodige balans gebruiken in de werkdag.

Yoga is stom!

sfeerbeeldmetlogo_moestuin

Het is vakantie. Kerstvakantie nog wel. Alle tijd van de wereld, zou je denken. Toch hebben we vandaag geen tijd om naar de dierentuin te gaan en dat is onoverkomelijk belachelijk – volgens mijn vijfjarige. Vanmiddag geef ik een workshop ouder-kindyoga en daar heb ik minimaal één kind bij nodig.

‘Yoga is stom!’ moppert mijn kleuter. Ik ben geschokt. Yoga stom?

Overdosis yoga

Ten eerste is yoga natuurlijk helemaal niet stom. Ik kan hier zo een hele rij voordelen en pluspunten opsommen, waaronder het niet te weerleggen feit ‘yoga is leuk’. Ten tweede ben ik bezig een yogapraktijk op te zetten. Ik volg een opleiding tot docent kinderyoga en oefen dus thuis mijn lessen met mijn drie trouwe jonge volgelingen. Elke woensdagmiddag geef ik kinderyogales aan een klein groepje kinderen, waaronder mijn oudste twee kinderen.

Zou er zoiets bestaan als een overdosis yoga? Heb ik hem teveel yoga toegediend? Nu moet ik zeggen dat de dubbele rol die ik tijdens de yogalessen heb ons beiden zwaar valt. Tijdens de les ben ik even niet zijn mama, maar toch ook wel. Ik ben zijn juf, maar niet echt. Rondom juffen en meesters gedraagt hij zich braaf, verlegen en leergierig. Als er een moeder in charge is wil er nog wel eens een dwarse bui de kop op steken . Dat is lastig tijdens de yogales. Als leerling zou hij zichzelf niet zomaar oprollen in een yogamat, maar als zoontje durft hij deze grens wel op te zoeken. Als de yogajuf hem vervolgens terecht wijst is dit duidelijk te veel voor hem.

Met zijn opmerking dat yoga stom is weet hij mij diep te raken. Zijn mijn lessen niet leuk? Ben ik er teveel in op gegaan? Dring ik het ongevraagd op aan mijn eigen kinderen?

Op de mat

Terug naar die middag in de kerstvakantie. Ik haal diep adem en vraag mijn zoontje waarom hij zegt dat yoga stom is. ‘Ik wil gewoon naar de dierentuin vandaag, maar dat kan niet.’ Opgelucht haal ik weer adem. Zo simpel kan het zijn. Ik beloof hem binnenkort naar de dierentuin te gaan samen, en we plannen het meteen.

De rust is wedergekeerd in huis. De jongste loopt als een giraf door de kamer en mijn zoontje neuriet het zonnedansliedje.

’s Middags gaan we naar de ouder-kindyoga. Samen met mij staat hij op de mat. Even hebben we samen dezelfde rol. We volgen de les, ervaren elkaars kracht en elkaars zachtheid. Geen juf, geen leerling, geen moeder, geen zoon. Samen ervaren, en dat maakt het zo fijn.

 

Lieve juf, beste meester,

hetkind_logo_rgb500

 

Nynke Bos, leerkracht en moeder, vraagt aan haar zoontje van vier of hij in de kring gaat vertellen over het weekend; ze hebben zo leuk in het bos gespeeld! Even lichten zijn ogen enthousiast op, dan zakt zijn kin op de borst. ‘Ze horen mij niet in de klas.’ Met die woorden legt hij volgens Nynke precies de vinger op de zere plek. Zij schreef een brief aan zijn juf, aan alle juffen en meesters, ook aan de juf die ze zelf is.

Lieve juf, beste meester,

Je hebt 32 kleuters in je klas, de komende weken zullen er nog een paar bijkomen zelfs. Sommige jongsten huilen ’s morgens als ze afscheid nemen van hun moeder of vader. Je neemt ze liefdevol op schoot in de kring. Terwijl je ze probeert te troosten springen er wat jongens rond die niet doorhebben dat de kring al is begonnen. Een paar oudste kleuters maken dankbaar gebruik van de consternatie en stoeien wat met elkaar.

Tijdens het zelfstandig werken ben je druk met de oudsten. Over een paar maanden moeten zij klaar zijn voor groep 3. Rekenbegrippen, leesvoorwaarden, Schrijfdans.

Dan heb je ook nog je handen vol aan dat ene kindje waar je je zo’n zorgen om maakt, de tweeling met de taalachterstand, het meisje dat alweer in haar broek heeft geplast en die drie jongetjes die altijd aan het ruziën zijn.

Gelukkig zijn er ook een paar kindjes waar ‘niks mee is’. Ze huilen niet, ze schreeuwen niet en vechten niet. Ze blijven keurig op hun stoeltje zitten, ook als ze eigenlijk niet weten hoe ze hun werkje moeten doen. Bij het hoeken kiezen maken ze het liefst een tekening; ze weten niet waar de auto’s liggen en de grote jongens zijn zo wild bij de blokken.

Lieve juf, ik vraag je als moeder, als collega, heb ook oog voor de ‘makkelijke’ kinderen in je groep. Maak tijd voor een aai over de bol, een klein gesprekje. Verras jezelf en speel eens tikkertje samen op het schoolplein.

Ieder kind wil gezien worden, gehoord worden, bevestigd worden in zijn aanwezigheid. Ook al is de stem zacht en bedeesd.

Mooi, Speciaal Onderwijs

hetkind_logo_rgb500

Geplaatst op hetkind.org op 6 oktober 2016

Ik ben terug uit Laos en werk nu op het Voortgezet Speciaal Onderwijs voor leerlingen met spraak- taalproblemen en/of slechthorendheid. Dezelfde doelgroep als voorheen, maar dan een maatje groter. Zo vaak vroeg ik mij bij leerlingen die de bovenbouw verlieten af; wat gaat daarvan worden, hoe zal het ze vergaan? Nu ga ik dat te weten komen.

Die eerste dag ontroert mij enorm. Het gaat er eigenlijk hetzelfde aan toe als met de jonge leerlingen, ze zijn enkel fysiek een stuk groter wat het bijna aandoenlijk maakt. Dezelfde struikelblokken, dezelfde angsten, dezelfde dikke dossiers, dezelfde stoere jongens met dezelfde kleine hartjes. Hetzelfde enthousiasme om te leren en te werken, dezelfde onmacht als het niet loopt zoals verwacht of gehoopt. Maar dan met de baard in de keel, met brede schouders of brede heupen.

Misschien is deze doelgroep wel nog kwetsbaarder dan die van de jongere leerlingen. Ze zien er uit als normale jongeren waarvan men verwacht dat ze stevig in hun schoenen staan, weten wat ze willen en in ieder geval weten wat ze doen. Hier op het VSO wordt niet meer getrokken aan de AVI’s, geduwd naar een rekentoets, de leerlingen worden klaargestoomd voor ‘de echte wereld’. Per leerling wordt gekeken hoe zij later hun geld kunnen verdienen, of in ieder geval hun tijd kunnen besteden. Ze leren plannen, samenwerken, zich aan afspraken houden, dat alles in de praktische richtingen groen, techniek of koken/schoonmaak.

Die eerste dag ontmoet ik een klas jongeren van rond de achttien jaar. Sepp, die niet durft te praten maar met zijn lieve glimlach iedereen om zijn vinger weet te winden. Ik ontmoet Marijn die zo verdrietig is dat ze morgen niet mee kan zwemmen; het is haar nooit gelukt een zwemdiploma te halen. Max ligt op zijn tafel te wachten tot de dag voorbij is, het liefst met zijn mp3-speler aan. Rosa komt te laat binnen. Ze heeft in de file gestaan en dat zit haar zichtbaar hoog. Ze spreekt in korte zinnen, heeft tranen in haar ogen en heeft haar wapperende handen nauwelijks onder controle. An vertelt uitgebreid over haar vakantie. Ze houdt zich daarbij wel strikt aan haar powerpoint die ze heeft gemaakt over haar Auti-vakantieweek. Marjolein en Fay zijn gewoon blij. Een nieuw schooljaar waarin ze weer fijn stage mogen lopen. In een restaurant, op een kinderboerderij, als ze maar lekker bezig zijn.

Het merendeel van deze leerlingen woont een deel van de week niet thuis maar op de groep. Daar leren ze zelfstandig te wonen. Ze zijn vaak nog eerder op kamers dan hun oudere broers en zussen. ‘Best stoer eigenlijk’, merkt hun mentor op. En dat vinden ze zelf ook!

‘Heb jij een gebruiksaanwijzing?’ vraagt de mentor op een gegeven moment. Aarzelend gaat er een hand omhoog. Het is Marijn: ‘Ik word soms zo druk in mijn hoofd.’ Hoe een leerkracht dat zou kunnen zien en daarmee om moet gaan weet ze niet. Gelukkig weet haar vriendinnetje An dat wel. ‘Dan laat ze haar hoofd hangen en moet je haar gewoon een kwartiertje met rust laten.’ Opgelucht haalt Marijn adem, zo is het precies.

Bij de schrijfopdracht over de vakantie krijgt Thijs het warm. Nee, heet. Hij houdt het bijna niet meer zonder frisse lucht. Hij banjert door het lokaal heen en weer, het raam moet open! Op een rustige afgeschermde werkplek komt hij wat tot rust. Maar het blijft een niet te nemen berg; een brief schrijven over zijn vakantie. De leerkracht maakt tijd voor hem, in kleine stapjes komt hij er wel.

Ik kijk opzij, daar zit Bart. Bart heeft een atlas vast en wrijft ermee over zijn neus. Een half uur lang.

Buiten zie ik afdeling Groen ten strijde gaan, gekleed in overalls en gewapend met snoeischaren. Uit het kooklokaal geurt een appelflappenwalm.

Mooi, speciaal onderwijs. Goed om terug te zijn in Nederland.

Braingym

 

Nynke Bos merkt dat haar leerlingen op SO Koninklijke Kentalis behoefte hebben aan rust- of bewegingsmomenten tussen de lessen door. Ze vindt een methode die blokkades in het lichaam (ontstaan door een gebrek aan beweging), oplost. Hier deelt ze haar ervaringen. ‘De reeks begon met water drinken. Iets hilarischer had ik niet op het programma kunnen zetten. Water drinken! Om 1 uur!’ 

2015-07-Life-of-Pix-free-stock-photos-moto-drawing-illusion-nabeelAl langer was ik zoekende naar een speelse manier de leerlingen in mijn groep tussen de lessen door te activeren en motiveren voor het volgende onderdeel. Een lading nieuwe energie is zeer welkom, zeker omdat we werken met een continurooster en de middag vaak wat futloos dan wel hyperactief wordt doorgebracht. Een middenweg zou ideaal zijn.

Kleine spelletjes of bewegingsoefeningen kunnen goed werken als break in de dag, als activering of als rustmoment. Mijn ervaring met kleine tussendoorspelletjes is echter ook dat het onrust kan geven bij leerlingen die houden van duidelijkheid en structuur, door de onvoorspelbaarheid ervan of het win- en verlieselement.

Blokkades oplossen

Werkzaam als bovenbouwleerkracht in het Speciaal Onderwijs was ik via de leercoach van een van mijn leerlingen in aanraking gekomen met het programma BrainGym. De leerling in kwestie had bij de individuele sessies veel baat bij de oefeningen, oefeningen bedoeld voor kinderen die in leersituaties leerblokkades tegenkomen. Aangezien ik een klas vol kinderen met ADHD, Autisme, leer- en concentratieproblemen had leek het mij ideaal om de hele groep te laten profiteren van deze oefeningen.

BrainGym-oefeningen zijn erop gericht blokkades op te lossen die in het lichaam zijn ontstaan door een gebrek aan beweging. Hierdoor worden de hersenen en de zintuigen te weinig geactiveerd. Dat kan blokkades in de energie veroorzaken en daardoor het leerproces verstoren. Door de bewegingen gaat de energie (weer) stromen tussen beide hersenhelften en van en naar de zintuigen. Er wordt onder andree gebruik gemaakt van kruisbewegingen en zelfmassage. Het brein en het lichaam gaan beter samenwerken.

Energie laten stromen via oefeningen

De reeks begon met water drinken. Iets hilarischer had ik niet op het programma kunnen zetten. Water drinken! Om 1 uur! Uit een melkbeker! Kijkend naar een mevrouw die op het digibord zichtbaar genoot van haar glaasje water. En dan dat muziekje! Het liep behoorlijk uit de hand.

In de loop van het schooljaar heb ik de sessies weten uit de breiden tot de volledige reeksen van 6 tot 8 minuten. Kijkend naar mijn groep koos ik telkens de passende reeks voor die dag, voor dat moment. Veel beweging zoals de kuitpomp, de schommel en de arm-activering die alle spieren in het lichaam even hard laten werken, of juist de meer passieve oefeningen zoals het masseren van de drukpunten op het hoofd. De focus ligt in beiden gevallen uiteindelijk op het lijf tot rust brengen en de geest alert maken.

Voor zowel mijzelf als de leerlingen is het een fijn moment om nieuwe energie op te doen voor het middagprogramma. Favoriet onderdeel: ‘In en uit de knoop’ waarbij eerst alle aandacht naar binnen gaat, met de armen en benen in elkaar gedraaid – in de knoop- en met gesloten ogen, om vervolgens de aandacht te richten op de omgeving in het hier en nu –uit de knoop.

Trots

Op een middag komt de groep rumoerig terug van het buiten spelen. Na het eten is het er niet beter op geworden. Omdat ik na het eten zo onmogelijk kan starten met begrijpend lezen zet ik de Batterijoplader in. Een serie oefeningen die de kinderen drukpunten op het hoofd laat masseren en kruisbewegingen laat maken als een liggende acht. Afgesloten door ‘In en uit de knoop’. Alle leerlingen maken hier dankbaar gebruik van, behalve Mats. Het lukt hem niet op zijn stoel te blijven zitten, hij hangt over zijn tafel, wiebelt, pakt spulletjes uit zijn la etc. Aan het einde van de reeks evalueren we kort. De rust is volledig neergedaald over de groep, Mats springt er als een eenzame kikker tussendoor. Ik wijs hem op wat ik zie en hij kijkt beteuterd rond.

De dag erna kijk ik hem veelbetekenend aan voor we starten met wat oefeningen uit het programma. Het lukt Mats om mee te doen. De rust die hij na afloop in zijn ogen heeft is onbetaalbaar!